Tagarchief: lezen

Meneer en mevrouw besef

Standaard
Meneer en mevrouw besef
Besef

© Dayenne Denneboom

Het is 1.37 uur in de nacht en mijn gedachten zijn overal. Soms heb je van die momenten waarbij er door een blikseminslag of regenbui je ineens je leven als een film aan je ziet voorbij gaan. Dat is mij dus overkomen. Ik zag beelden voorbij flitsen die ik weg had gestopt en die voor mij gevoelsmatig bestonden, maar waarvan ik al dan niet van het bestaan af wist. Ik sta gewoon versteld van hoeveel je als mens met je kan meedragen. Elk van ons heeft een rugzak. Niemand van ons heeft vrijstelling hierop. We dragen allemaal die ene rugzak met ons mee. Als we het onderweg hebben leeggegooid of dat er nog propjes en tandenstokers in zitten. De rugzak blijft. Onderweg is er altijd wel iets dat je in de rugzak kan of moet zetten om deze uiteindelijk weer op te ruimen. Waar ik dus niet van hou en  wat ik niet kan hebben is dat er mensen op deze aardbodem lopen die de durf hebben hun rugzak met die van een ander te vergelijken. Want hun rugzak is groter en zwaarder dan die van een andere persoon. PARDON???? Je moet jouw rugzak never nooit vergelijken met die van een andere, want rugzak blijft rugzak. Daarom is jouw rugzak van jou en mijn rugzak van mij. Als je nou een Eastpak hebt of een onbekend merk. Tas tan tas. Oh ja ik had het over die beelden die ik voorbij zag flitsen. Plots werd ik intens verdrietig. Niet van de beelden, maar het besef wat de beelden inhielden. Het besef was heftiger dan de beelden zelf. Hoe is dat mogelijk zou je denken? Mijn klomp brak die ik niet eens aan had. Ondertussen is het 1.49 uur en zit nog steeds tegen een beeldscherm aan te kijken en typen mijn vingers blind zoals mevrouw Tushuizen mij dat op het ROC heeft geleerd. Er lijkt geen einde te komen aan de gedachten die zich nomo nomo aan mij kenbaar willen maken. Maar ik moet wel gaan slapen bedenk ik mij ineens. Maar nee meneer en mevrouw besef e pusu den srefi kon. Ik besluit mijn hoofd nat te maken om zo meneer en mevrouw besef toegang te weigeren. Het lijkt alsof ze mij de rug toe willen keren en vertrekken. Mi breti, want a no a yuru f’en jere. Ik weet dat ze terug zullen komen en heb daar geen moeite mee, maar niet op dit moment van de nacht. Ik heb betere dingen te doen: slapen! Op een later moment zal ik met meneer en mevrouw dealen. Ze hebben laten doorschemeren enkele filmproducties, door mij geregisseerd, niet op prijs te stellen. En willen verhaal komen halen. Is toch wat noh? En ik heb niet eens een Oscar of andere prijs gewonnen met die filmproducties en toch willen ze verhaal komen halen. Zelf vind ik de filmproducties niet van goede kwaliteit en best wel beschamend, omdat ik deze zelf heb geregisseerd en figurant en starring tegelijk was. Ai boi………luku san o miti mi dya. Ondertussen is het 02.00 uur in de nacht. Meneer en mevrouw besef staan in de deuropening on their way to hit te road like Jack. Dus ik ga maar proberen te slapen. Ondertussen is het 02.05 uur. A SARI

Besef

© Dayenne Denneboom

Advertenties

Zorg, maar geen zorgen

Standaard
Zorg, maar geen zorgen

Op de achtergrond hoor ik het geluid van de trein terwijl ik naast mijn moeder op bed lig. De lucht is grijs gekleurd en de zon laat het meedogenloos afweten. Ik laat het niet afweten en heb ervoor gekozen er te zijn voor mijn moeder voor, tijdens en na de operatie. Gisteren was zo een dag waarbij ze veel pijn had en duizelig was door de pijnstillers. Ik stond naast haar bed en keek haar aan en bedacht mij dat ik haar nooit en te nimmer alleen zou laten in deze toestand. Mijn gedachten maakten een pelgrimstocht naar de mensen die na de operatie aan hun lot worden overgelaten. In de ochtend is de thuiszorg er die ze komt wassen. Zeg maar gerust afvegen, want no wan enkri wassen mi syi drape. In de avonduren komt de thuiszorg weer voor een trombose prik ma no wan enkri wasse e wasse of vege e vege. Van wassen in de avond is er in de Nederlandse maatschappij geen sprake. Tenzij je ervoor kiest in de ochtend niet gewassen (lees geveegd) te willen worden. Maar ze wassen/vegen je niet in de ochtend én de avond. 1 keer in de week een thuishulp over de vloer voor de schoonmaak. En 2 keer week een fysiotherapeut die helpt met de oefeningen. (Protocol) Maar voor de rest ben je aangewezen op je naaste. Vooral als je graag wil dat het herstel voorspoedig verloopt dan heb je echt in de eerste 6 weken gewoon mensen/mantelzorgers nodig. Hangt natuurlijk ook per persoon en per situatie af. Ik had vorig jaar een cliënt die niemand had om haar bij te staan na de knieoperatie. Haar man kon maar een week vrij krijgen en moest daarna weer werken vanwege ‘no work no pay’. Dus in zijn situatie kreeg hij niet uitbetaald als hij thuis bleef. Het gevolg voor deze cliënt is wel dat ze heel moeilijk loopt, omdat haar knie niet op de juiste manier is hersteld. Ze belastte haar knie, omdat ze door beperkte zorg heel veel zelf moest doen m.u.v. zondag en niet veel rust had. Zondag was haar man thuis en kon haar dan bijstaan. Ik vind het bijna ongehoord dat er zat mensen zijn die aan hun lot worden overgelaten. Denk maar aan de seniorenburgers. Gelukkig zijn er ook vrijwilligers die ingezet kunnen worden voor een babbeltje of het doen van boodschappen bij de supermarkt. Maar die vrijwilligers zijn er niet voor mensen met een zgn. ‘simpele’ knieoperatie of anders. Die kunnen er niet 1×24 uur zijn voor deze groep mensen. De mantelzorgers die de taak op zich nemen de zorg te verlenen en zich volledig in te zetten voor degene die ze zorg bieden: ‘big up gi unu’. Het is niet altijd even makkelijk, maar ik ben wel blij dat ik het kan en mag doen. Vooral omdat ik weet dat er in deze maatschappij mensen leven die eenzaam zijn en/of aan hun lot worden overgelaten. Ik zie beperkt de village mentaliteit in Nederland óók binnen de Surinaamse gemeenschap. Want velen van ons blerren over den ptata, maar breek mij de bek niet open over mijn eigen mensen. Village waren velen thuis na ini Sranan ma di den tan langa dya dan a village firi lon gwe libi den. Velen zullen dit herkennen wat ik aanhaal. De goede niet nagesproken. Wan bun wan de ete. Tangi gi den! Weer raast er een trein voorbij….Ik ga nu maar opstaan om de dag te beginnen. Wederom een nieuwe dag met mijn moeder. Zorg, maar geen zorgen!

Hollandlobi (1)

Gemopper van de trein en gemopper over konfo tori

Standaard

Symboliek is een onderdeel van Winti, maar defineert Winti niet

Symboliek is een onderdeel van Winti, maar defineert Winti niet


Terwijl ik op het treinstation zit te wachten op de trein richting Duivendrecht moet ik aanhoren hoe een trein die aankomt staat te mopperen. Wat een geluid produceert dat bakbeest. Ik ben op dat moment behoorlijk stil en kan dus alle geluiden beter tot me nemen. Het geluid van de mopperende trein doet me denken aan mopperende mensen. Kunnen we voor een keer niet mopperen over onzin? Vanmorgen heb ik tweemaal mijn tijd van vertrek moeten uitstellen, omdat er steeds iets tussenkwam. Eerst heb ik een ochtend gesprek met mijn ma gevoerd. Daarna wilde ik nog per se green smoothie maken en vervolgens was de bus laat. Moest ik daarom mopperen? Ik weiger!! Fullspeed mi dati e weiger. Ik ben sowieso geen mopper tante. Mi no de! Kon fur’ mi skin nanga yeye nanga negativity. Mi no de! (Ik weiger om mijn lichaam en geest te vervuilen met negativiteit)
Weet je waarover ik mopper? En is eigenlijk niet eens mopperen, maar ergeren…boos om worden….Bonuman of uma’s, lukuman nanga uma, obiaman nanga uma oftewel Surinaamse traditionele genezers die flut werk leveren of die informatie delen die niet gebaseerd is op de waarheid. Ik ben van de week getuige geweest van een zgn. traditionele genezer die een mediakanaal gebruikt om informatie te delen waar mijn haren van overeind staan. Door zulke mensen sma e lasi bribi ini konfo tori sobun Winti. (Raken mensen het vertrouwen kwijt in Winti) Om zulke dingen zal ik mopperen ja. Ik mopper zelf niet om het feit dat ik straks werkloos ben. Ik neem Winti serieus, want het is leerzaam, mooi en een verrijking. Los daarvan is het een geschenk die zijn roots in Afrika heeft liggen, maar in Suriname tot stand is gekomen. Het staat nauw in contact met de natuur. Dus ik verafschuw hen die er een potje van maken of denken te maken. ‘Over the top’ denken sommigen. Ma te y’e du dan i mus du. Ma no du fu por’ sma libi. No du fu prati na bere. (Als je iets doet, doe het dan goed en doe vooral geen dingen waardoor families uit elkaar vallen).
De mensen die hulp zoeken moeten ook niet denken dat hun probleem meteen na een kruidenbad of wintiprei opgelost zal zijn, want karakter speelt ook een rol. Je zult beproefd worden en je ‘omgeving’ zou je ook kunnen beïnvloeden.
Waarom ik boos word is omdat er al eeuwen negatief wordt gepraat over winti ma na sma e pot en kon so (dat is dankzij de mens). Ik heb het hier over de mensen die hulp zoeken én de mensen die hulp verlenen. Als je hulp verleent en niet capabel bent, geef dat dan toe en laat het aan een ander over of doe dat wat in je straatje past. En als je hulp zoekt en voelt dat het niet in de haak is: ga dan weg en blijf niet staan om vervolgens te vertellen hoe slecht die bonu is.
Het woord bonu heeft trouwens een hele nare smaak, terwijl dit niet zou moeten. Maar goed…Winti is zoveel meer dan woei woei woei, in trans raken, winti A en winti B di e kisi yu, sieraden in je bezit hebben of wintiprei’s geven. Het mooiste aan winti vind ik het mystieke, de onderlinge relatie tussen de verschillende konfo’s, de kennis en kunde die geboden wordt door de konfo’s en bovenal het rechtstreeks in verbinding staan met de natuur. ‘Hoi hoi hoi’ maakt een Ampuku geen Ampuku en ‘Le le le’ maakt een Fodu geen Fodu. Wat ik wel wil meegeven is: beleid het tap a fasi di e fiti yu. No luku mi noso tra sma. (Doe wat in jouw straatje past en luister niet altijd naar anderen)
Doe wat je voelt en niet per se wat een ander zegt. Als dat moet betekenen dat je leven daardoor zal verrijken dan is dat dan het grootste cadeau, maar betekent het dat je gestrekt komt te liggen dan is dat een lesson learned, maar ga niet klakkeloos iets doen, omdat de bonu heeft gezegd of omdat tant’ Waasje dat heeft gezegd.
Als je een kerkganger bent en niets met Winti doet, blijf je ding doen. Als je nergens in gelooft, blijf je ding doen. Maar als je met konfo tori bezig bent let er dan op dat je staat achter de dingen die je doet en zegt en omarm de bun konfo’s.
No tek den konfo lek spotu en denk vooral niet ik heb konfo dit en dat gevraagd dus die konfo moet dit en dat doen. Difrenti tori e meki dat yu e kisi piki tapu aksi sobun begi. Oplossingen en verlossing komen niet zomaar aanwaaien, want we denken soms of sommige van ons denken dat wat wij willen dat dat is wat we krijgen. Er zijn zoveel andere factoren die kunnen beslissen waar we staan en waar we naar toe gaan.
Aan de ingewijde bonuman of uma verzoek ik hun werk serieus te nemen en als ze informatie verspreiden op wat voor manier dan ook sabi sa y’e prati en no go gi sma siksi fu neigi.
Ik bekritiseer niemand, want wie ben ik? Ik ben net als elk ander: een mens op aarde die het beste ervan probeert te maken. Ma fa i syi mi dya no wan sma o kon gi mi siksi fu neigi.
Met deze woorden te hebben geschreven en mijn misgenoegen te hebben losgelaten voor het universum zal deze cosmopolitan kapelka verder vliegen.